Το μυστήριο της εξάρτησης του Τζόγου

Ο τζόγος θεωρείται από τις αρχαιότερες δραστηριότητες καθώς οι αρχαίοι Έλληνες, Ρωμαίοι και Αιγύπτιοι έπαιζαν στοιχήματα σε αγώνες πάλης, στους Ολυμπιακούς αγώνες, έπαιζαν το πανάρχαιο παιχνίδι του ζαριού, και όλες αυτές τους τις δραστηριότητες τις συνδύαζαν με την διασκέδαση, την ψυχαγωγία και την επιχειρηματικότητα. Όλες αυτές τις δραστηριότητες τις βρίσκουμε και στον εικοστό πρώτο αιώνα καθώς ο τζόγος ακόμη συνδυάζει τις δραστηριότητες του με την ψυχαγωγία και την διασκέδαση.

Αυτές οι δραστηριότητες όμως έχουν εξελιχθεί και πολλαπλασιαστεί και μερικές φορές ο τζόγος μπορεί να γίνει εθισμός και από την διασκέδαση και την ψυχαγωγία να μετατραπεί σε εφιάλτη όταν τεράστια ποσά χαθούν σε στοιχήματα, χρηματιστήρια, μηχανές τυχερών παιχνιδιών, καζίνο, λαχεία, κλπ. Ο τζόγος μπορεί να διαλύσει οικογένειες και να καταστρέψει την υγεία το ατόμου.

Σύμφωνα με τον Βρετανικό Ιατρικό Σύλλογο ο εθισμός στον τζόγο θεωρείτε ως αρρώστια στην ψυχική υγεία του ατόμου η οποία μπορεί να θεραπευτεί με ψυχοθεραπεία. Όταν ένα άτομο είναι εξαρτημένο στον τζόγο τότε παρουσιάζει τουλάχιστο πέντε από τα ακόλουθα συμπτώματα:

• Έμμονες σκέψεις για παιχνίδι η δραστηριότητες που σχετίζονται με τον τζόγο: Πολλές από τις σκέψεις του ατόμου έχουν να κάνουν με τον τζόγο, όνειρα και φαντασίες σχετιζόμενες με το πως θα είναι η ζωή τους όταν κερδίσουν ένα μεγάλο στοίχημα, μια μεγάλη νίκη στο καζίνο η χρηματιστήριο, και αυτό θα τους κάνει πάμπλουτους.

• Αυξανόμενη ανοχή: Όπως και στις εξαρτήσεις αλκοόλ και ναρκωτικών, η ανοχή του ατόμου στον τζόγο δημιουργείται και εξελίσσεται με τον χρόνο και τις συχνές δραστηριότητες τζόγου. Τα άτομα θα πρέπει να παίξουν και να στοιχηματίσουν σε συχνά διαστήματα για να βρεθούν στην επιθυμητή κατάσταση ψυχικής υγείας, για να νοιώσουν ηρεμία, εγρήγορση, και ανακούφιση.

 • Συμπτώματα στερητικού συνδρόμου: Όταν οι απώλειες τους από τις συχνές συμπεριφορές τζόγου πολλαπλασιαστούν, το εξαρτημένο άτομο προσπαθεί να μειώσει η και να σταματήσει τελείως τις δραστηριότητες τζόγου. Αυτή του η προσπάθεια όμως θα τον αφήσει με συναισθήματα κατάθλιψης, ανησυχίας, και ανασφάλειας και το άτομο νοιώθει πως πρέπει να παίξει για να βγάλει την μέρα.

• Ο τζόγος γίνεται οδός διαφυγής: Το άτομο τώρα παίζει για να καλυτερεύσει την διάθεση του και να δραπετεύσει από την θλιβερή του πραγματικότητα που δημιουργήθηκε από τον εθισμό του στον τζόγο. Είναι μια μορφή ανακούφισης και αυτοθεραπείας.

 • Κυνήγι απωλειών: Με την πάροδο του χρόνου οι απώλειες τους θα υπερτερήσουν των κερδών τους . Και όμως το άτομο αντί να σταματήσει να παίζει και να πληρώσει όλα του τα χρέη, θα συνεχίσει να παίζει πιστεύοντας ότι με αυτό τον τρόπο θα μειώσουν την καταστροφή που έχει δημιουργηθεί. Σε αυτό το στάδιο οι περισσότεροι τζογαδόροι νομίζουν ότι η τύχη τους θα αλλάξει και ένα μεγάλο κέρδος είναι προ των πυλών.

• Ψέματα και ανειλικρίνεια: Τα πιο πολλά εξαρτημένα από τον τζόγο άτομα, θα κλέψουν για να δώσουν τροφή στη συνήθεια τους και θα πουν ψέματα στην οικογένεια τους ούτως ώστε να μην μάθουν τα δικά τους άτομα την αλήθεια. Όταν όμως αποκαλυφθεί η αλήθεια είναι αναγκασμένοι να αντιμετωπίσουν τον ίδιο τους τον πόνο.

• Απώλεια ελέγχου: Τα περισσότερα άτομα εξαρτημένα από τον τζόγο ξέρουν ότι δεν έχουν τον έλεγχο και δεν μπορούν να ελέγξουν τη τύχη τους. Για αυτόν το λόγο προσπαθούν να μειώσουν ή να σταματήσουν τελείως τις κακές τους συνήθειες. Όσες προσπάθειες και αν κάνουν όμως είναι παγιδευμένοι στην εξάρτηση τους και δεν μπορούν να απαλλαγούν από αυτή.

• Παραβατική συμπεριφορά: Το μεγαλύτερο ποσοστό ανθρώπων που είναι εθισμένοι στο τζόγο είναι νομοταγείς πολίτες οι οποίοι δεν παραβίασαν τον νόμο ούτε και μία φορά. Όταν όμως οι απώλειες και τα χρέη τους αυξηθούν από αυτή τη κακή τους συνήθεια, νοιώθουν πως δεν έχουν άλλη επιλογή από το να αρχίζουν να λένε ψέματα, και να εξαπατούν άλλους ανθρώπους ούτος ώστε να πληρώσουν τα δάνεια και τα χρέη τους.

 • Θέτουν σε κίνδυνο τις προσωπικές τους σχέσεις: Τα άτομα αυτά φυσικά και δεν θέλουν να χάσουν οικογένεια και φίλους, τη δουλειά τους ή μια υποσχόμενη καριέρα. Θέλουν να αλλάξουν αυτές τις καταστάσεις αλλά αυτές τους οι συνήθειες τους έχουν παγιδεύσει μια και καλή στην εξάρτηση του τζόγου. Η ισχυρή τους ώθηση για να παίξουν έχει γίνει προτεραιότητα . Την βάζουν πάνω και από τα πιο σημαντικά πράγματα στη ζωή τους.

• Δανεισμός χρημάτων από τρίτους: Tο εξαρτημένο άτομο ζητά αρχικά από τα κοντινά του άτομα να του δανείσουν λεφτά για να παίξει. Στην αρχή, ζητά μικρά ποσά, και στην συνέχεια μεγαλύτερα. Όταν η οικογένεια του σταματήσει να τον δανείζει, τότε στρέφεται σε φίλους ή ακόμα και συναδέλφους στη δουλεία. Τις περισσότερες φορές το άτομο θα πει ψέματα για να αποσπάσει το χρηματικό ποσό που χρειάζεται για να παίξει.

Ο Κύκλος της εξάρτησης

Ο κύκλος της εξάρτησης από τζόγο χωρίζεται σε τέσσερις φάσεις.

1. Τα πρώτα κέρδη: Αρχικά το άτομο φαίνεται πως αρχίζει να κερδίζει ή είχε ένα αρκετά μεγάλο κέρδος από τις δραστηριότητες του στο τζόγο και νοιώθει πως η τύχη είναι με το μέρος του. Αυτή η φάση τους δίνει ένα επιπλέον κίνητρο για να συνεχίζουν να παίζουν.

2. Οι απώλειες: Όταν το άτομο μπει σε αυτή τη φάση τότε η όλη του συμπεριφορά αλλάζει. Θα εστιάσουν τη προσοχή τους στα λίγα κέρδη που έχουν από τις δραστηριότητες τους. Σκέφτονται τον τζόγο όλη την ώρα. Τους έχει γίνει εμμονή. Ο τζόγος δεν είναι πλέον ούτε διασκέδαση αλλά ούτε και ψυχαγωγία. Το άτομο νοιώθει ότι έχει ανάγκη τον τζόγο στη ζωή του και παίζει συνέχεια.

3. Απελπισία: Σε αυτή τη φάση, το άτομο θεωρεί την εξάρτηση του στο τζόγο απόλυτα φυσιολογική. Οι πιο πολλές του σκέψεις περιτριγυρίζονται γύρο από τον τζόγο, ο χρόνος και η ενέργεια τους σπαταλιέται πάνω σε αυτές τις δραστηριότητες.

4. Ανασφάλεια και απόγνωση: Αυτή η τελευταία φάση είναι και η πιο λυπηρή, καθώς το άτομο έχει μια μεγάλη αίσθηση απόγνωσης, το άτομο νοιώθει παγιδευμένο και ότι δεν μπορεί να ξεφύγει, ότι δεν έχει άλλη επιλογή στη ζωή του. Το άτομο έχει τάσεις αυτοκτονίας ενώ μερικά άτομα μπορεί να καταδικαστούν για παραβίαση του νόμου. Το άτομο είτε χάνει κάθε ελπίδα και συνεχίζει την αυτοκαταστροφή του ή ζητά την βοήθεια ειδικών και μπαίνει στη θεραπεία.

 Όπως και με άλλες εξαρτήσεις δεν υπάρχουν ακριβές αίτια για ένα άτομο να παγιδευτεί στην εξάρτηση του τζόγου. Τα γονίδια παίζουν σημαντικό ρόλο, δηλαδή να προϋπάρχει πρόβλημα τζόγο στην οικογένεια του ατόμου. Το άτομο να μεγαλώσει σε ένα μη ασφαλές περιβάλλον και να μην έχει αποδοχή από τους γονείς του. Μειωμένη αντίληψη του εαυτού του και χαμηλή αυτοεκτίμηση, και μεταβίβαση από την παιδική, και εφηβική ηλικία, στην ενήλικη ζωή. Όλοι αυτοί παράγοντες σύμφωνα με έρευνες συμβάλλουν στις εξαρτήσεις, και στην εξάρτηση τζόγου.

Είναι πραγματικά ένα μυστήριο πως μια απλή δραστηριότητα, ένα παιχνίδι διασκέδασης και ψυχαγωγίας μπορεί να εξελιχθεί και να έχει καταστροφικές συνέπειες σε άτομα και ολόκληρες οικογένειες. Ένα απλό παιχνίδι, ένα στοίχημα, που για μερικούς ξεκινά σαν όνειρο μπορεί να μετατραπεί στον χειρότερο τους εφιάλτη. Όσο πιο νωρίς το αντιληφθεί το άτομο και προχωρήσει στη θεραπεία τόσες λιγότερες θα είναι οι απώλειες του.

 

Αλέξης Αντωνίου

Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπευτής